ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΠΟΙΜΑΝΤΟΡΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ 2026
Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ
ΠΕΙΡΑΙΩΣ, ΦΑΛΗΡΟΥ, ΔΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ & ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΡΕΝΤΗ
Σ Ε Ρ Α Φ Ε Ι Μ
ΠΡΟΣ ΤΟΝ Ι.ΚΛΗΡΟ & ΤΟΝ ΕΥΣΕΒΗ ΛΑΟ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΑΥΤΟΥ
Ἀδελφοί, Συλλειτουργοί καί τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά καί περιπόθητα, ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ!
«Τόν Ἀναστάντα ἐκ νεκρῶν καί φωτίσαντα τά πάντα δεῦτε προσκυνήσωμεν».
Ἡ Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἑορτή πλημμυρισμένη μέ ὁλόλαμπρο φῶς. Καί ἀκτινοβολεῖ κύματα φωτός πρός ὅλες τίs κατευθύνσεις τnς οἰκουμένης. «Νῦν πάντα πεπλήρωται φωτός, οὐρανός τε καί γῆ καί τά καταχθόνια», ψάλλει ἡ Ἐκκλησία. Καί ὁ Ἁγ. Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός συμπληρώνει: «Αὔτη ἡ τῆς Ἁγίας Κυριακῆς λαμπρά καί φαεσφόρος ἡμέρα, ἐν ᾗ τό ἄκτιστον φῶς σωματικῶς, ἐκ τάφου πρόεισιν (προβάλλει) ὡς νυμφίος ὡραῖος τῷ κάλλει τῆς ἀναστάσεως».
Μέ τήν Ἀνάσταση, ὁλόκληρη ἡ κτίση ἀποκτᾶ νέο φῶς. Τό ἔρεβος τῆς ἁμαρτίας, τά σκότη τnς ἀδικίας, τοῦ μίσους, τοῦ ψεύδους, τοῦ θανάτου ὑποχωροῦν ἐμπρός στόν θρίαμβο τοῦ Ἀναστάντος. Ὅπως συνοψίζει ἡ θεία Λειτουργία τοῦ Μ. Βασιλείου: Ὁ Χριστός, «ἀναστάς τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ, καί ὁδοποιήσας πάσῃ σαρκί τήν ἐκ νεκρῶν Ἀνάστασιν, καθότι οὐκ ἦν δυνατόν κρατεῖσθαι ὑπό τῆς φθορᾶς τον ἀρχηγόν τῆς ζωῆς, ἐγένετο ἀπαρχή τῶν κεκοιμημένων, πρωτότοκος ἐκ τῶν νεκρῶν, ἵνα αὐτός τά πάντα ἐν πᾶσι πρωτεύων». Αὐτό τό μοναδικό Γεγονός ἑορτάζουμε σήμερα.
Ὁ ἴδιος ὁ Ἰησοῦς Χριστός διακήρυξε ὅτι «Φῶς εἰμί τοῦ κόσμου» (Ἰω. 9:5). Ἡ ἀναλογία εἶναι προφανής. Τό φῶς εἶναι ἐκεῖνο πού ἀποκαλύπτει καί ἀναδεικνύει τήν ὑπέροχη ποικιλία των χρωμάτων τῆς δημιουργίας. Χωρίς το φῶς, ὅλη ἡ κτίση βυθίζεται σέ σκότη παγερά, θανατηφόρα. Χωρίς αὐτό, δέν ὑπάρχει ζωή. Τό ὁλόλευκο φῶς τοῦ Ἀναστάντος Χριστοῦ ἀποκαλύπτει τό πνευματικό κάλλος, τήν ὡραιότητα τοῦ σύμπαντος. Καί προσφέρει πλήρωμα ζωῆς, πού προεκτείνεται στήν αἰωνιότητα.
Ὁ νέος πλοῦτος τῶν γνώσεών μας σχετικά μέ τό φυσικό φῶς, τό «κτιστό φῶς» (κατά τή θεολογική ὁρολογία) διευρύνει ἀκόμη περισσότερο τούς συμβολισμούς καί τίς ἐκπληκτικές ἐπιδράσεις τοῦ πνευματικοῦ φωτός στόν κόσμο. Τό φυσικό φῶς, γενικά, εἶναι πολύ οἰκεῖο, ἀλλά συγχρόνως ἀκατανόητο. Παρομοίως, ὁ Ἀναστάς Χριστός παραμένει γνωστός καί οἰκεῖος, σύγχρόνως ὅμως εἶναι ἀπερινόητος καί ἀπρόσιτος ὡς πρός τή θεία Του φύση. «Ὁ Θεός καλεῖται φῶς ὄχι ὡς πρός τήν οὐσίαν ἀλλά ὡς πρός τήν ἐνέργειά Του» (Ἁγ. Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς).
Δέν ἀρκεῖ ὅμως νά ἀτενίζουμε δοξολογικά τόν ἀναστάντα Χριστό. Ἡ Ἐκκλησία προτρέπει τόν καθένα μας νά προσλάβει προσωπικά τό ἀναστάσιμο φῶς. «Δεῦτε λάβετε φῶς ἐκ τοῦ ἀνέσπερου φωτός». Γιά νά φωτισθοῦν τά πρόσωπα καί οἱ καρδιές μας, πού συχνά σκοτεινιάζουν ἀπό τή μελαγχολία καί τήν κατάθλιψη. Μέ μιά προϋπόθεση πάντοτε: Νά ἐπιμένουμε «τῇ πίστει τεθεμελιωμένοι καί ἑδραῖοι καί μή μετακινούμενοι ἀπό τῆς ἐλπίδος τοῦ Εὐαγγελίου» (Κολ. 1:23). Ἀνάλογα μέ τή δεκτικότητα πίστεως, ὁ καθένας μας ἀπορροφᾶ καί χαίρεται τό ζωογόνο πασχαλινό φῶς.
«Ὅσο περισσότερο προχωροῦμε πρός τήν κάθαρση, τόσο πιό πολύ Τό βλέπουμε (τό Θεῖο Φῶς) -ἐξηγεῖ ὁ Ἁγ. Ἰωάνvnς ὁ Δαμασκηνός- καί ὅσο περισσότερο Τό ἀτενίζουμε, τόσο πιό πολύ Τό ἀγαποῦμε καί ὅσο περισσότερο Τό ἀγαπήσουμε, τόσο πιό πολύ Τό ἀντιλαμβανόμαστε. Αὐτό μας ἀποκαλύπτεται καί γίνεται ἀντιληπτό καθώς λίγο διαχέεται πρός τά ἔξω». («Ὅσον ἄν καθαρώμεθα, φανταζόμενον, καί ὅσον ἄν φαντασθῶμεν, ἀγαπώμενον, καί ὅσον ἄν ἀγαπήσωμεν αὖθις νοούμενον· αὐτό ἑαυτοῦ θεωρητικόν τε καί καταληπτικόν ὀλίγον τοῖς ἔξω ἐκχεόμενον»).
Ἄς ἀπολαύσουμε, λοιπόν, στά βάθη τῆς ψυχῆς μας, προσωπικά, τό πάλλευκο πασχαλινό φῶς. Τό Πάσχα δέν εἶναι κάτι πού περιορίζεται στό παρελθόν· εἶναι Γεγονός πού ἀδιάκοπα ἀνανεώνει.
Καί στή συνέχεια, ἀδελφοί μου, ἄς μεταφέρουμε το φῶς Του, ὅπως μεταδίδουμε τό ἀναστάσιμο φῶς στή σβησμένη λαμπάδα τοῦ πλησίον, στό ἄμεσο ἤ εὐρύτερο συγγενικό, κοινωνικό περιβάλλον. Καί ἀκόμη, ἄς συμβάλουμε στό χρέος τῆς Ἐκκλησίας γιά νά μεταδοθεῖ τό ἀναστάσιμο φῶς στίς πιό λησμονημένες καί ἀδικημένες γωνιές τῆς οἰκουμένης. Καθώς ἐπίσης, στά πολυφωτισμένα, μέ τεχνητό φῶς, πολυτελῆ καταλύματα, ἐκεῖ ὅπου οἱ ἔνοικοί τους βιώνουν τό ἔρεβος τῆς προσωπικῆς μοναξιᾶς, τοῦ ἐσωτερικοῦ διχασμοῦ καί κενοῦ, βυθισμένοι στήν ὁλοσκότεινη νύκτα ἀνείπωτων παθῶν.
Ὁ Χριστός ἐπέμεινε ὅτι καί ὅσοι μένουν ἐν Αὐτῷ, οἱ ἀληθινοί μαθηταί Του, ὀφείλουν νά γίνουν «φῶς τοῦ κόσμου» (Ματθ. 5:14). Ἡ λάμψη τοῦ δικοῦ Του πνευματικοῦ φωτός δέν συνδέεται μέ ἐκστατικές καταστάσεις· (νεοπλατωνικοῦ, ἰνδουιστικοῦ ἤ βουδιστικοῦ τύπου), ἀλλά μέ συγκεκριμένα ἔργα ἀγάπης. «Οὕτω λαμψάτω το φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὅπως ἴδωσιν ὑμῶν τά καλά ἔργα καί δοξάσωσι τόν πατέρα ὑμῶν τον ἐν τοῖς oὐρανοῖς» (Ματθ. 5:16). Κάθε πιστός -ἰδιαίτερα σέ κρίσιμες ἐποχές, ὅπως ἡ σημερινή- ἔχει χρέος νά ἐκφράζει τήν πίστη του μέ ἔργα ἀγάπης πρός ὅλους ἀνεξαιρέτως, ἰδιαίτερα σέ ὅσους μαστίζονται ἀπό τήν ἀνέχεια, τόν πόνο καί τήν ἀπόγνωση. Τό ὁλόλαμπρο φῶς τῆς Ἀναστάσεως ἀφύπνισε τίς συνειδήσεις εὐγενῶν ψυχῶν σέ διάφορα μήκη καί πλάτη τῆς γῆς κατά τή διάρκεια τῆς ἱστορίας, γιά νά ἀγωνισθοῦν σθεναρά γιά τήν ἐλευθερία, τήν ἀλήθεια, τή συμφιλίωση, τήν ἀξιοπρέπεια τῶν ἀδικουμένων ἀνθρώπων.
Τό λευκό τοῦ φυσικοῦ φωτός ἀποτελεῖ, ὡς γνωστόν, σύνθεση διαφόρων χρωμάτων. Καί τό πάλλευκο φῶς τοῦ Ἀναστημένου Χριστοῦ ἀναλύεται σέ ποικίλους χρωματισμούς στή ζωή. Αὐτό, λοιπόν, τό φῶς, καλούμεθα νά τό ἀκτινοβολήσουμε στήν κοινωνία μας:
Φῶς εἰρήνης μέ τόν ἑαυτόν μας, μέ τούς γύρω μας, μέ τόν κόσμο ὁλόκληρο.
Φῶς δικαιοσύνης, ἀγωνιζόμενοι γιά μιά δίκαιη κοινωνία σέ τοπικό καί παγκόσμιο ἐπίπεδο.
Φῶς ἀλήθειας στή διερεύνηση τῆς ἱστορίας στήν ἀνάλυση τῆς κοινωνικῆς πραγματικότητας.
Φῶς δημιουργικῆς πνοῆς, πού ἐνθαρρύνει τήν πρωτότυπη σκέψη στίς ἐπιστῆμες, στίς τέχνες καί στόν πολιτισμό.
Φῶς ἐλπίδος γιά τή συμφιλίωση ἀνθρώπων καί λαῶν.
Φῶς ἀγάπης, ὅπως τήν προσδιόρισε ὁ Χριστός καί ὅπως τήν βίωσαν ὅσοι Τόν ἀκολούθησαν μέ συνέπεια.
Φῶς ἀπό τό ἀνέσπερο πασχαλινό φῶς, πού ἀποκαλύπτει τήν τελική ὑπέρβαση τῆς ἁμαρτίας καί τοῦ θανάτου μέ τή δύναμη τοῦ Σταυροῦ καί τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ.
Αὐτό τό ὁλόλευκο ἀναστάσιμο φῶς, μέ ὅλους τούς χρωματισμούς του, ἄς μᾶς ἀφυπνίσει κατά τή φετινή πασχαλινή περίοδο καί ἄς ὁδηγήσει, πιστούς καί ὀλιγόπιστους, σέ μιά νέα προσπάθεια γιά περισσότερη ἀλληλοκατανόηση, καταλλαγή, συναδέλφωση καί δημιουργική πορεία.
Εὔχομαι μέ ὅλη μου τήν καρδιά νά γιορτάσουμε τό Πάσχα μέ ἀνανεωμένη τήν ἀγωνιστικότητα γιά μιά κοινωνία ἀλληλεγγύης καί συνευθύνης.
Χριστός Ἀνέστη ἀδελφοί μου! Ἡ βεβαιότητα αὐτή ἄς καταυγάζει τήν ὕπαρξή μας μέ ὁλόλευκο φῶς ἐλπίδος γιά τό παρόν καί τό μέλλον τό δικό μας, τοῦ τόπου μας, τοῦ κόσμου ὁλόκληρου.
Πάντως ἡ βιβλική λέξη «Πάσχα», πού ὅπως γνωρίζομε σημαίνει «πέρασμα» (ἀπό μιά κατάσταση σέ μιά ἄλλη) δέν θά μποροῦσε νά ἐκφράσει τό μυστήριο τῆς σωτηρίας ὁλοκλήρου τοῦ ἀνθρωπίνου γένους, ἄν δέν ἐταύτιζε ὁ Πασχάλιος Κανόνας τῆς Ὑμνολογίας μας τόν ἴδιον τόν θυσιασθέντα Θεάνθρωπον Χριστόν μέ τήν λέξη «Πάσχα»!
Μέ ἄλλα λόγια, τό Πάσχα δέν εἶναι χρόνος μήτε τρόπος Ἑορτῆς. Ὁ ἴδιος ὁ ἐνανθρωπήσας Θεός, ὁ θανῶν καί ἀναστάς ὑπέρ πάντων ἀνθρώπων, ὀνομάζεται «Πάσχα»: «Πάσχα Χριστός ὁ λυτρωτής»!
Αὐτός ἀκριβῶς εἶναι ὁ λόγος διά τόν ὁποῖον ὁ Ἀπ. Παῦλος ἐπισημαίνει πρός ὅλους τούς πιστούς τήν ἄμεση σχέση πού ἔχει τό βάπτισμα μας μέ τόν θάνατο καί τήν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ: «Συνετάφημεν οὖν αὐτῷ διά τοῦ βαπτίσματος εἰς τόν θάνατον, ἵνα ὧσπερ ἠγέρθη Χριστός ἐκ νεκρῶν διά τῆς δόξης τοῦ πατρός, οὕτω καί ἡμεῖς ἐν καινότητι ζωῆς περιπατήσωμεν» (Ρωμ. 6:4).
Ὅταν ὅμως ὁ Ἀπ. Παῦλος μας καλεῖ «νά περιπατήσωμεν ἐν καινότητι ζωῆς» δέν ὑποδεικνύει ἁπλῶς μιά εὐλαβέστερη ζωή μετά τό βάπτισμα. Ἡ διά τοῦ βαπτίσματος καινή ζωή, πού ὁπωσδήποτε προϋποθέτει τόν θάνατο τῆς προηγούμενης ζωῆς ἐν φιλαυτίᾳ, εἶναι ἐξ ὁλοκλήρου «ζωή ἐν Χριστῷ». Γι’ αυτό καί μᾶς χαρίζεται, «διά τῆς δόξης τοῦ Πατρός», ὁπότε καί μετέχομε τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ, γενόμενοι «συγκληρονόμοι» τῆς βασιλείας Του.
Χριστός Ἀνέστη! Ἀληθῶς Ἀνέστη!
Μέ θερμές Πατρικές εὐχές
Ο Μ Η Τ Ρ Ο Π Ο Λ Ι Τ Η Σ Σ Α Σ
+ ὁ Πειραιῶς ΣΕΡΑΦΕΙΜ
