Μ Η Ν Υ Μ Α
ΤΟΥ ΣΕΒ. ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ
ΦΑΛΗΡΟΥ, ΔΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ & ΑΓ. ΙΩΑΝΝΟΥ ΡΕΝΤΗ
Σ Ε Ρ Α Φ Ε Ι Μ
ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΩΝ – ΛΥΚΕΙΩΝ
Ἀγαπητὰ μου παιδιά,
Στὸ ξεκίνημα τῆς νέας σχολικῆς χρονιᾶς θὰ ἤθελα νὰ σᾶς ξαναγυρίσω γιὰ λίγο στὶς θερινές σας διακοπὲς καὶ σὲ ἕνα γεγονὸς ποὺ προκάλεσε ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον. Τοῦτο τὸ καλοκαίρι κυκλοφόρησε στὶς κινηματογραφικὲς αἴθουσες μιὰ ταινία ἐμπνευσμένη ἀπὸ τὴν Ὀδύσσεια. Τρεῖς χιλιάδες χρόνια ἔχουν περάσει ἀπὸ τότε ποὺ ὁ Ὅμηρος ἱστόρησε τὰ παθήματα καὶ τὶς συμφορὲς τοῦ βασιλιᾶ τῆς Ἰθάκης κι ὅμως τὸ ποίημα αὐτὸ συνεχίζει νὰ συγκινεῖ πρόσωπα ἀπὸ διάφορους τόπους καὶ πολιτισμούς.
Τὰ κείμενα τῆς Ἰλιάδας καὶ τῆς Ὀδύσσειας τὰ συναντήσατε κι ἐσεῖς στὸ σχολειό σας. Μὰ πρὶν ἀπὸ ἐσᾶς πολλὲς ἀκόμα γενιὲς μαθητῶν διδάχθηκαν τὰ ἔργα τοῦ Ὁμήρου. Ἀπὸ τὰ σχολεῖα τῆς κλασικῆς ἀρχαιότητας καὶ τὰ φιλολογικὰ ἐργαστήρια τῆς ἑλληνιστικῆς Ἀλεξάνδρειας, ἕως τὴν ἑλληνορωμαϊκὴ παιδεία, τὰ βυζαντινὰ χειρόγραφα καὶ τὸ σύγχρονο ἑλληνικὸ σχολεῖο, τὰ ὁμηρικὰ ἔπη συνόδευσαν ἀδιάκοπα τὴν πνευματικὴ πορεία τοῦ Ἑλληνισμοῦ.
Τὸ πόσο σημαντικὰ ἦταν τὰ ποιήματα τοῦ Ὁμήρου γιὰ τὸν ἑλληνισμὸ μπορεῖ νὰ κατανοηθεῖ κι ἀπὸ τὸ ἑξῆς: κατὰ τοὺς μεσαιωνικοὺς χρόνους, χριστιανοὶ μοναχοὶ σὲ μοναστήρια, πρὶν ἀνακαλυφθεῖ ἡ τυπογραφικὴ τέχνη, ἀντέγραφαν πάνω σὲ περγαμηνή, μὲ καλάμι καὶ μελάνι, παράλληλα μὲ τὴν Ἁγία Γραφὴ καὶ τοὺς βίους τῶν Ἁγίων, τὴν Ἰλιάδα καὶ τὴν Ὀδύσσεια. Περισσότερα ἀπὸ χίλια χειρόγραφα, ποὺ περιέχουν ἀποσπάσματα ἢ καὶ ὁλόκληρο τὸ κείμενο τῶν δύο αὐτῶν ἔργων, διασώζονται σήμερα σὲ βιβλιοθῆκες τοῦ κόσμου.
«Μὰ γιατὶ τὰ ἔργα αὐτὰ τοῦ ἀρχαίου ποιητῆ εἶναι τόσο σημαντικά;» ἴσως ἀναρωτηθεῖτε. Λόγοι ὑπάρχουνε πολλοί, μὰ ἂν ξεχώριζα κάτι θὰ σᾶς ἀπαντοῦσα πὼς ὁ Ὅμηρος μᾶς φέρνει ἀντιμέτωπους μὲ τρία μεγάλα ἐρωτήματα: Ποιὸς εἶμαι; Ποῦ πηγαίνω; Μὲ ποιὸν τρόπο πορεύομαι;
Προσέξτε τὸν Ὀδυσσέα. Ξέρει ποιὸς εἶναι. Εἶναι ὁ γιὸς τοῦ Λαέρτη, ὁ σύζυγος τῆς Πηνελόπης, ὁ πατέρας τοῦ Τηλέμαχου, ὁ βασιλιὰς τῆς Ἰθάκης. Μπορεῖ, γιὰ νὰ ἐπιβιώσει, νὰ γίνεται στὴν πορεία του ὁ «Κανένας» ἀπέναντι στὸν Κύκλωπα Πολύφημο, ἀλλὰ δὲν μπορεῖ νὰ ἀπαρνηθεῖ ὁριστικὰ τὴν ταυτότητά του.
Ὁ Ὀδυσσέας ξέρει ποῦ πηγαίνει. Ἐπιστρέφει στὴν πατρίδα του, γυρίζει στὴ γῆ του, πορεύεται πρὸς τὴν Ἰθάκη. Μπορεῖ στὸ νησὶ τῆς Καλυψῶς νὰ βρίσκει ἀνάπαυση ὕστερα ἀπὸ τοὺς πολλούς του κόπους, ἀνέσεις καὶ ἀπολαύσεις, ἀκόμη καὶ τὴν ὑπόσχεση τῆς ἀθανασίας, ἀλλὰ ἡ ψυχή του δὲν μπορεῖ νὰ λησμονήσει τὸν τόπο του καὶ τοὺς ἀνθρώπους του.
Ὁ Ὀδυσσέας ξέρει τὸν τρόπο νὰ πορευτεῖ. Ἐκμεταλλεύεται τὰ πολλά του χαρίσματα: τὴν ἀνδρεία, τὴν καρτερία, τὸν πολυμήχανο νοῦ. Συνάμα ἐπιζητεῖ τὴ θεϊκὴ εὔνοια μὲ τὴν εὐσέβεια, τὴν ὑπακοὴ καὶ τὴν πίστη. Μπορεῖ νὰ ἀντιμετώπισε πολλοὺς κινδύνους καὶ δοκιμασίες, δυστυχίες καὶ ἀπώλειες, μὰ δὲν μπορεῖ νὰ ἐγκαταλείψει τὶς ἀρχὲς καὶ τὶς ἀρετές του.
Γνωρίζω, καλά μου παιδιά, ὅτι ἴσως κάποιες φορὲς ἀναρωτιέστε: «Τί χρειαζόμαστε τὴν Ὀδύσσεια, τὰ Ἀρχαῖα Ἑλληνικά, τὴ Λογοτεχνία;» Μὴ παρασύρεστε ἀπὸ αὐτὴ τὴ σκέψη. Στὴν προσπάθειά σας νὰ βρεῖτε τὸν ἑαυτό σας καὶ τὸ βηματισμό σας στὴ ζωὴ ὅλα τὰ μαθήματα τοῦ σχολείου σας ἔχουν κάτι πολύτιμο νὰ προσφέρουν στὴν ψυχή σας. Ἀναζητῆστε τὴν ἀλήθεια καὶ τὴν ὀμορφιὰ τοῦ κόσμου καὶ τότε ἡ ζωή σας θὰ ἀποκτήσει νόημα καὶ προοπτική.
Εὔχομαι στὴν ἀρχὴ τούτης τῆς σχολικῆς χρονιᾶς ὁ Χριστὸς νὰ σᾶς εὐλογεῖ καὶ νὰ σᾶς φωτίζει, ὥστε νὰ μυηθεῖτε στὸ πνεῦμα τοῦ ἑλληνικοῦ τρόπου, ὥστε νὰ μαθητεύσετε στὸ βάθος τῆς ἑλληνικῆς παιδείας, ποὺ ἐπὶ αἰῶνες πλάθει ἥρωες καὶ ποιητές.
Μέ ὅλη μου τήν ἀγάπη
Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΣΑΣ
+ ὁ Πειραιῶς ΣΕΡΑΦΕΙΜ
