Recommend Print

Ποιμαντορικοί Εγκύκλιοι Σεβασμιωτάτου (2011)

ΠΟΙΜΑΝΤΟΡΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Χριστουγέννων 2011

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΠΟΙΜΑΝΤΟΡΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ 2011

ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ, ΦΑΛΗΡΟΥ, ΔΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ

ΚΑΙ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΡΕΝΤΗ

ΣΕΡΑΦΕΙΜ

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΙΕΡΟΝ ΚΛΗΡΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΦΙΛΟΧΡΙΣΤΟΝ ΠΛΗΡΩΜΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΑΥΤΟΥ

ΠοιμαντορικοιΤέκνα μου ἀγαπητά καί περιπόθητα,

Ἐπί τῇ Ἑορτῇ τῶν Χριστουγέννων κατ' ἔτος καλούμεθα, ὅπως σκεφθῶμεν βαθύτερον τήν σημασίαν τοῦ γεγονότος τῆς Ἐνσαρκώσεως τοῦ Λόγου. Τοῦτο εἶναι ἀπαραίτητον, διότι συνήθως παραμένομεν εἰς τήν στενήν ἀντίληψιν περί αὐτῆς, δηλαδή εἰς τήν σωτηριολογικήν. Πράγματι ὁ Λόγος ἐνηνθρώπισε διά νά σώση τούς πιστεύοντας εἰς Αὐτόν τόν Χριστόν Κυρίου ἀνθρώπους. Ἢ ἀντίληψις αὐτή εἶναι ἡ πρωταρχικὴ καὶ ἡ ἀμέσως μετά τοῦ γεγονότος τῆς Ἐνσαρκώσεως συνδεδεμένη, ὅταν μάλιστα θεωρῆται ἐν ἀπολύτῳ συναφείᾳ μετὰ τοῦ Σταυροῦ καὶ τῆς Αναστάσεως.

Πέραν τῆς ἐννοίας αὐτῆς ὅμως, ἢ μᾶλλον ἐκτός τοῦ ἀποτελέσματος τούτου, τῆς σωτηρίας δηλαδή τῶν πιστευόντων εἰς Χριστόν, ὑπάρχει μία εὐρυτέρα ἔννοια ἀναποσπάστως συνδεδεμένη μετὰ τῆς στενωτέρας αὐτῆς. Ἔννοοῦμεν τήν ἐπίδρασιν της Ἐνσαρκώσεως ἒφ' ὁλοκλήρου της ἱστορίας καί τῆς ἐξελίξεως αὐτῆς καθώς καί τῆς συμβολῆς της εἰς τήν πρόοδον τοῦ πολιτισμοῦ. Διά τῆς στενῆς μόνον ἀντιλήψεως τῆς Ἐνσαρκώσεως παραγνωρίζεται συνήθως τό γεγονός ὅτι ἡ Ἐνσάρκωσις ἐπιφέρει ριζικήν ἀλλαγήν τῆς ἐνοράσεως τοῦ κόσμου ὑπό τοῦ ἀνθρώπου καί παίζει βασικόν ρόλον εἰς τήν σύμφωνον πρός τήν ἐνόρασιν ταύτην συνολικήν καί ἀτομικήν προσπάθειαν ὅλων καὶ τήν δρᾶσιν των εἰς ὅλους τούς τομεῖς τῆς κοινωνικῆς, ἐπιστημονικῆς καί οἰκονομικῆς ζωῆς.

Ἡ Ἐνσάρκωσις κατά κύριον λόγον καταφάσκει τήν σωματικήν ὑπόστασιν τοῦ ἀνθρώπου καί μέσω αὐτῆς τήν ὑλικήν σύστασιν τοῦ κόσμου. Τό σῶμα δέν εἶναι πλέον τό δεσμωτήριον τῆς ψυχῆς, τό κατώτερον ὑλικόν ἐν τῷ ὁποίῳ ἐμφωλεύουν τά ἔνστικτα καί αἱ ἀντιστρατευόμεναι τό πνεῦμα ὁρμαί. Αὐτό εἶναι τό σῶμα διά τόν «ψυχικόν ἄνθρωπον». Διά τόν πνευματικόν ὅμως οἱ «σάρκα φρονοῦντες» πρέπει νά γίνουν ὁλοκληρωμέναι ὑπάρξεις, εἰς ἕνα ἀδιάσπαστον σύνολον, ψυχήν καί σῶμα. Ἐν ὄψει τῆς Ἐνσαρκώσεως καλούμεθα πάντες οἱ πνευματικοί ἄνθρωποι νά γίνωμε καί ἀληθῶς σωματικοί, νά μή διχάζωμε δηλαδή τήν ὑπόστασίν μας εἰς δυό ἀντιτιθεμένους μεταξύ των κόσμους. Τό σῶμα εἶναι ἡ ἔκφρασις τῆς αὐθεντικῆς ὑποστάσεως ἑνός ὁλοκληρωμένου προσώπου. Μέσω αὐτοῦ ὁ πνευματικός ἄνθρωπος ἔρχεται εἰς σχέσιν, ἐγκαθιδρύει κοινωνίαν μετά τῶν ἄλλων, δημιουργεῖ, κινεῖ καί κινεῖται, ζῆ τό πνεῦμα καί τήν ὑπόστασίν του.

Ἡ Ἐνσάρκωσις, διὰ τοῦτο συνεκλόνισε τήν ἀντίληψιν, ὅτι εἰς τό σῶμα ἑδρεύουν δυνάμεις ἀντιμαχομεναι τήν ψυχήν καί τό πνεῦμα. Μέσω δέ τῆς καταρρίψεως τῶν πανάρχαιων αὐτῶν ἀντιλήψεων περί δαιμονικοῦ στοιχείου κυριεύοντος ἤ ἐμφωλεύοντος εἰς τήν σάρκα ἐπῆλθεν ἡ μεγαλύτερα εἰρηνική ἐπανάστασις, βραδέως ἀλλ' ἀσφαλῶς, ὅσον ἀφορᾶ εἰς τήν ἐνόρασιν τῆς ὕλης γενικῶς. Ἡ φύσις δέν θεωρεῖται πλέον ὡς τό βασίλειον μεταφυσικῶν δαιμονικῶν δυνάμεων. Αἳ ποικιλόμορφοι δεισιδαιμονίαι κυρίως θρησκευτικαί, ἐξηφανίσθησαν καί ἡ ὑλική φύσις παρεδόθη ὀλίγον κατ' ὀλίγον εἰς τάς χεῖρας τοῦ ἐρευνητοῦ ἀνθρώπου χάριν τῆς περαιτέρω μέσῳ αὐτῆς προόδου. Ὅπως θὰ προοδεύση πλέον ἡ χειρουργική εἰς τήν ἰατρικήν καὶ θά ἐγχειρίζηται τό σῶμα ἄνευ οὐδεμιᾶς προκαταλήψεως, οὕτω καί ἡ ὕλη τῆς φύσεως θά ἐρευνᾶται ὡς ἡ πηγή ζωτικότητος καί δυνάμεως πρός περαιτέρω πρόοδον. Ὅπως ἡ ψυχή θά ἀποτελέση ἕνα ἀδιάσπαστον σύνολον μιᾶς διακεκριμένης προσωπικότητος μετά τοῦ σώματος, οὕτω καί ἡ φύσις θὰ ἀποτελέση ἕνα ὅλον μετά τῆς ἱστορίας, πνευματικῆς καί ὑλικῆς, τῆς μιᾶς Δημιουργίας, ἒφ' ὅσον ὁ Κτίστης αὐτῆς μετέχει καί τῶν δύο, μεταλαμβάνει καὶ ἐν τῇ αὔτοταπεινώσει Του ὅλων τῶν στοιχείων αὐτῆς καί ὁλοκληρώνει τά πάντα ἐν τῇ ἑνότητι τοῦ προσώπου τοῦ ἐνσαρκωθέντος Λόγου Του.

Ἑπομένως ἐδῶ εὑρίσκονται αἱ ἀρχαί τῆς ὠθήσεως πρός τήν τωρινήν πρόοδον καί ὀρθῶς αὐτή ἐθεωρήθη ὑπό φιλοσόφων καί ἐπιστημόνων ὡς ἀδιανόητος ἄνευ τῆς Χριστιανικῆς πίστεως, δηλαδή ἄνευ τοῦ γεγονότος τῆς Ἐνσαρκώσεως. Βεβαίως, προϋπῆρχεν αὐτοῦ καί γνῶσις καί Τέχνη καί Φιλοσοφία. Ἀλλ' αὐταί παρέμειναν ὑψηλαί θεωρίαι χωρίς νὰ γίνωνται καί ἱστορική πραγματικότης. Ἡ Ἐνσάρκωσις ὅμως ὤθησε τήν ἱστορίαν ὡς βαθυτάτη πνευματικὴ κινητήριος δύναμις εἰς τήν περίοδον τῆς ἐφαρμογῆς εἰς τάς ἐπιστήμας τῆς φύσεως. Ἡ ἀντίθεσις πλέον δέν παρουσιάζεται μεταξύ ὕλης καί πνεύματος, φύσεως καί ἱστορίας, ἀλλά τῶν παρεχομένων δυνατοτήτων ὑπό τῆς φύσεως καί τῆς μεταξύ προσωπικῆς εὐθύνης τοῦ ἀνθρώπου ἐνώπιον του. Αὐτή προκαλεῖ καί ἐμψυχώνει πλέον μὲ ἄκρον ρεαλισμόν κάθε συνειδητήν ἐνέργειαν τοῦ ἀτόμου ὡς μέρους τοῦ συνόλου καί ἐπιφέρει ἐπανάστασιν καί κίνησιν καί πρόοδον εἰς ὅλα τά πεδία δράσεως του, ὡς πνευματικοσωματικῆς ὑποστάσεως, μέσω τῆς ὕλης τῆς φύσεως καὶ τῶν γεγονότων τῆς ἱστορίας. Τά πάντα ἐπί τῆ βάσει τῆς Ἐνσαρκώσεως προσφέρονται καί γίνονται δι' ἕνα ὡρισμένον, ἀνώτερον σκοπόν, τοῦ ὁποίου ὁ ἄνθρωπος εἰς τό φῶς τῆς Ἐνσαρκώσεως∙ καλεῖται νά γίνη φορεύς, δυναμικὸς συνεργάτης τοῦ Δημιουργοῦ καί ἐνσαρκωθέντος ἐντός τῆς Ἱστορίας Λόγου.

Κατ' αὐτόν τόν τρόπον καί ἡ ἱστορία δὲν νοεῖται πλέον ὡς ἡ χρονική διάστασις τοῦ παρελθόντος ἤ ἡ ἐξιστόρησις αὐτῆς∙ ἀλλ' ἡ πραγματικότης τῆς ὑλικῆς καὶ πνευματικῆς ὑποστάσεως τῆς δημιουργίας κινούμενης πρὸς τά πρόσω, μέσω πάλης καί ἀγῶνος καί μέσω τῆς ἐνεργείας τοῦ ἀνθρώπου τοῦ ἄξονος πλέον καὶ κέντρου τῆς ἐνεργείας αὐτῆς. Ἡ Ἐνσάρκωσις κρημνίζει τήν ἀρχαίαν ἤρεμον «κλασικήν» κυκλικὴν ἀντίληψιν περί ἱστορίας ὡς ἀενάως αὐτο - ἐπαναλαμβανόμενης. Ἡ Ἐνσάρκωσις στρέφει τήν προσπάθειαν τοῦ ἄνθρωπου, ὡς ἀτόμου καί ὡς συνόλου, δυναμικῶς πρὸς τό μέλλον, πρὸς ἕνα συνεχῶς ἀνώτερον ἐπίπεδον προόδου. Τοῦτο ἐπιτυγχάνεται μέσω ριζικῶν καί ραγδαίων μεταβολῶν καί ἀνατροπῶν τοῦ παρελθόντος, ἂλλ' ἐν συνεχείᾳ μετ' αὐτοῦ. Ἡ Ἐνσάρκωσις καταδεικνύει ὅτι ἡ ἀνάμνησις τοῦ ἱστορικοῦ γεγονότος της γίνεται προφητεία διά τήν δρᾶσιν εἰς τό παρόν καί τό μέλλον. Ἡ ἱστορία ὡς παρελθόν προηγεῖται προεκτεινομένη εἰς τό μέλλον ὡς ὁ σκοπός τῆς ὅλης ἱστορικῆς ἐξελίξεως : «ἐν αὐτῷ ἔκτισται τά πάντα». Τό παρελθόν μέσω τῆς εὐρυτέρας ἐννοίας τῆς Ἐνσαρκωσεώς μᾶς μεταδίδεται εἰς τό παρόν ὡς κινητήριος δύναμις εἰς ὅλους τούς τομεῖς τῆς ζωῆς διά τό μέλλον. Κάθε ἄνθρωπος γίνεται προφήτης ἐνεργείας εἰς τό μέλλον, ὁραματιζόμενος ὅμως τό παρελθόν. Ἔτσι ἡ Ἐνσάρκωσις πληροῖ δυναμικῆς ἐλπίδος ὅλους τούς ἀνθρώπους ἀνεξαιρέτως. Δυναμικὴ ἔλπις ὅμως σημαίνει τήν ἐλπίδα πού δέν πληροῦται ποτέ, ἢ καλύτερον, πληρουμένη δημιουργεῖ νέαν ἐλπίδα, διότι ὁ ἐνσαρκωθείς Λόγος εἶναι ὁ λόγος τῆς ἐλπίδος, ὁ ὁποῖος εἶναι καί τό τέλος, δηλαδὴ ὁ σκοπὸς της, ὅπως θά ἀποκαλυφθῆ εἰς τό τέλος τῆς ἱστορίας. Μέχρι τότε ἡ ἱστορία μετά τήν Ἐνσάρκωσιν θά βαδίζη μέσω ἀντιθέσεων καί ἀγῶνος πρός τό τέλος της.

Ἡ Ἐνσάρκωσις ἑπομένως ἑνώνει τό ἀνθρώπινον γένος εἰς μίαν ἀπό κοινοῦ προσπάθειαν ἐπί τῇ βάσει ἑνὸς γεγονότος τῆς ἱστορίας. Πέριξ αὐτοῦ διά πρώτην φοράν συγκεντροῦται ἡ ἀνθρωπότης. Ἡ ἔννοια τῆς Ἐνσαρκώσεως «διὰ μόνους τούς πιστεύοντας» καίτοι ὀρθή, ἐν τούτοις εἶναι ἐλλειπτική. Διότι ἡ Ἑνσάρκωσις γίνεται μέν εἰς ἕνα ἱστορικὸν τόπον, εἰς ἕνα συγκεκριμένον πρόσωπον, τὁν Ἰησοῦ Χριστόν, τὀν Σωτῆρα τοῦ κόσμου, τόν μόνον ἀληθῆ Μεσσίαν, ἀλλά συγχρόνως ἀναλαμβάνεται ὁλόκληρος ἡ ἀνθρωπίνη φύσις ὑπὸ τοῦ Λόγου – Υἱοῦ τοῦ Ζῶντος Θεοῦ. Ἐὰν λείψη τό δεύτερον στοιχεῖον, τότε ἡ Ἐνσάρκωσις αὐτὴ ἔχει χάσει τόν ἀνώτερον σκοπὸν τῆς ὑπάρξεώς της, δηλαδὴ τήν παγκόσμιον σημασίαν καί τήν πραγματικότητά της.

Ὁ Ἐνσαρκωθείς Λόγος – Υἱός τοῦ Θεοῦ ἐπανασυνιστᾶ τήν ἐπικοινωνίαν Δημιουργοῦ καί ὅλης τῆς δημιουργίας Του. Τά πάντα συμπεριλαμβάνονται εἰς τήν Ἐνσάρκωσιν. Καί ὅταν ἡ Γραφὴ ἀναφέρει τήν λέξιν «τά πάντα» εἶναι σαφές, διατί γίνεται αὐτή ἡ σχολαστική ἐπανάληψις.

Ἡ Ἐνσάρκωσις δὲν ἀφορᾶ μόνον εἰς τά χριστιανικὰ ἔθνη ἂλλ' εἰς «τά πάντα». Ὁ Χριστός διά νά γίνη πραγματικότης ὡς ἰδικός μας, πρέπει νά θεωρῆται ὡς Ἐνσαρκωθείς καί ἀνήκων περισσότερον εἰς τοὺς ἄλλους ἐκείνους οἱ ὁποίοι ἐμφανίζονται ὡς μή ἔχοντες σχέσιν μετ' αὐτοῦ. Ἀναμοχλεύει ὁ Κύριος διά τῆς Ἐνσαρκώσεως τήν ἱστορίαν καί δίδει περιεχόμενον εἰς αὐτήν καί σκοπόν. Ὅλαι αἱ θρησκεῖαι, ὅλοι οἱ πόθοι δηλαδή τοῦ ἀνθρώπου νά ἐννοήση καί πλησίαση τόν Θεόν ὁλοκληροῦνται εἰς τήν Ἐνσάρκωσιν τοῦ Λόγου μέσω τῆς ἐπιθυμίας τοῦ Θεοῦ νά πλησιάση τώρα Αὐτός τά πάντα καί τούς πάντας. Καί ἀπό τῆς ὥρας ἐκείνης ἡ ἐμμονή σέ ὅποια ἄλλη θρησκευτική θεώρησι εἶναι ἀποστασία καί ἔγκλημα.

Βλέπομεν λοιπόν, ὅτι ἡ Ἐνσάρκωσις δέν εἶναι ἁπλῶς ἕνα ἱστορικόν γεγονός τοῦ παρελθόντος ἀλλά ἡ δύναμις ὁλοκλήρου τῆς πραγματικότητος τῆς ἱστορίας πρός τά πρόσω προοδευούσης. Τά πάντα ἀνεμοχλεύθησαν μέσω αὐτῆς. Βεβαίως ὄχι διά μιᾶς. Ὁ Θεὸς δέν ἐνεργεῖ ποτέ «μαγικήν» πρόοδον, ἀλλά δημιουργεῖ τάς προϋποθέσεις διά νέαν μακράν καί ἐπίπονον προσπάθειαν τοῦ ἄνθρωπου. Εἶναι βραδυφλεγὴς ἡ ἐνέργεια τῆς Ἐνσαρκωσεως, ἐντός τῆς ἱστορίας. Ὅταν ζῆ κανείς σήμερον τήν συνεχῆ μεταλλαγήν τοῦ τεχνολογικοῦ πολιτισμοῦ καί τῶν κοινωνιῶν καί τῆς καταπληκτικῆς δυναμικότητος τοῦ ἀνθρώπου προκαλοῦντος τήν μεταλλαγήν αὐτήν, πρέπει νά θεώρηση τό γεγονός τῆς Ἐνσαρκώσεως εἰς τήν παγκόσμιον του ἔκτασιν. Δυστυχῶς, ἡ ἀντίληψίς μας περί «Θρησκευτικῶν» γεγονότων εἶναι τόσον εἰρηνική καί «φιλήσυχος» ὥστε καί τό «ἐπί γῆς εἰρήνη» παρηρμηνεύθη ἱστορικῶς. Ἢ ἀποκλειστικὴ ἀντίληψις τῆς σωτηρίας ὡς διδομένης εἰς ἕκαστον διά τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν, μᾶς ἀπεστέρησε τῆς δυναμικῆς ἐνοράσεως τῆς «Εἰρήνης» μεταβαλλούσης ἔκτοτε τήν ἱστορίαν ὁλόκληρον. Ἡ εἰρήνη αὐτή πρέπει νά θεωρῆται συγχρόνως μετὰ τῶν λόγων τοῦ Χριστοῦ «Οὐκ ἦλθον βαλεῖν εἰρήνην ἀλλά μάχαιραν» (Μάτθ. 10,34) καί ὄχι μόνον εἰς τούς πιστούς διά τῆς αἰσθήσεως τῆς ἁμαρτωλότητος των. Τοῦτο εἶναι πιετιστικὴ (εὐσεβιστική) ἀντίληψις. Οὔτε ὡς ἀντίθεσις πνεύματος καί ὕλης. Τοῦτο εἶναι ἰδεαλισμὸς καί ρωμαντισμός. Ἡ μάχαιρα ἐδῶ εἶναι ἡ κόπτουσα καί διακόπτουσα τήν ἤρεμον συνέχειαν τῆς ἱστορίας ἐν τῇ ὁποίᾳ ὁ ἄνθρωπος ἔζη καὶ ζῆ ἀμέριμνος διά κάτι ἀνώτερον καί δι' ὄλον τόν Κόσμον. Ἡ Ἐνσάρκωσις εἶναι ἔκρηξις ἐνεργείας ἐντός τῆς ἱστορίας· εἶναι φωτιά πού δοκιμάζει, καίει, θερμαίνει, ἀναζωπυρεῖ, ἐπαναστατεῖ, διαμορφώνει ἀπροσδοκήτως, μεταβάλλει ταχέως τά πάντα. «Πῦρ ἦλθον βαλεῖν εἰς τήν γῆν∙ καί τί θέλω εἰ ἤδη ἀνήφθη». (Λούκ. 12, 49). Ἢ Ἐνσάρκωσις μᾶς ὑπενθυμίζει αὐτό τό πρώτον «ἄναμμα», τό ὁποῖον ἀναμορφώνει τώρα ὁλόκληρον τήν ἱστορικήν πραγματικότητα καί τήν στρέφει πρός τό μέλλον.

Παρ' ὅλας τάς παρεξηγήσεις, παραλείψεις καί παραβλέψεις τῶν πιστευόντων εἰς τήν Ἐνσάρκωσιν, ἐν τούτοις αὐτή συνεχῶς ἐνεργεῖ τό ὡραῖον τοῦτο ἐπαναστατικόν ἔργον της εἰς τήν ἱστορίαν. Ὅπως ἱστορικῶς δέν ὑπάρχει καμμιά πραγματική κοινωνική ἀλλαγή ἤ πραγματικά προοδευτική γραμμή εἰς τά γράμματα, τάς ἐπιστήμας, καί τήν διαμόρφωσιν τῆς παγκοσμίας συνειδήσεως ὅτι ἀνήκομεν πάντες εἰς μίαν οἰκογένειαν ἄνευ φυλετικῶν καί ἐθνικῶν διακρίσεων, ἄνευ ἄμεσου ἤ ἐμμέσου ἀναφορᾶς εἰς τό γεγονός τῆς Ἐνσαρκώσεως, ἔτσι θά συνεχισθῆ ἡ ἐπίδρασις αὐτή καί εἰς τό μέλλον ἀσφαλῶς εἰς ὀξύτερον βαθμόν καί ἴσως μέσω ὀξυτέρων ἀντιθέσεων καί στιγμιαίων παραδοξοτήτων καί παροδικῆς ἐξαλλότητος πρός ἀπαρτισμόν τῆς μιᾶς ποίμνης. Τοῦτο δέν εἶναι προφητεία μέλλοντος ἀλλ' εἶναι ἀνάμνησις παρελθόντος ἐν τῇ δυναμικῇ ἐξελίξει της ὡς προεκτεινομένη εἰς τό μέλλον. Διότι ἡ Ἐνσάρκωσις τοῦ Λόγου ὑπήρξεν καί θά παραμείνῃ ἄξων τῆς ἱστορικῆς πραγματικότητος διά πάντα.

Χριστός ἐτέχθη! Ἀληθῶς ἐτέχθη!

Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΣΑΣ

+ ὁ Πειραιῶς ΣΕΡΑΦΕΙΜ

Veakeio2017

Παρασκευή 23 Ιουνίου 2017
Αγριππίνης μάρτυρος, Αριστοκλέους ιερομ., Δημητριανού διακόνου, Αθανασίου αναγνώστου

imp-fylladio-1

ENTEYKTHRIO

pistevw ma8hteia

ex katwtero 2013 2014pistevw h synanthsh small

programma

Περιοδικό "Πειραϊκή Εκκλησία"

pe293 p1
ΙΟΥΝΙΟΣ
Έτος 2017 / 27ο - Αριθμός τεύχους 293

Αι αιρέσεις του Παπισμού

aireseispapismou

ΒΙΒΛΙΟ ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟΥ
ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ
κ.κ ΣΕΡΑΦΕΙΜ word




Η αίρεσις

της ικανοποιήσεως της Θείας Δικαιοσύνης
δια της Σταυρικής Θυσίας του Κυρίου
air

ΒΙΒΛΙΟ ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟΥ
ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ
κ.κ ΣΕΡΑΦΕΙΜ word




Κόσμος

«ΕΞΕΛΙΞΙΣ Ἤ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ;»
«ΤΥΧΑΙΟΤΗΣ Ἤ ΠΑΝΣΟΦΟΣ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΣ;»
«ΦΥΣΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ Ἤ ΑΠΕΡΙΝΟΗΤΟΣ ΘΕΙΑ ΠΡΟΝΟΙΑ;»
KosmosExelixisHDhmiourgia

ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟΥ
ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ
κ.κ ΣΕΡΑΦΕΙΜ word




«ΕΞΕΛΙΞΙΣ Ἤ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ;»

«ΤΥΧΑΙΟΤΗΣ Ἤ ΠΑΝΣΟΦΟΣ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΣ;»

«ΦΥΣΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ Ἤ  ΑΠΕΡΙΝΟΗΤΟΣ ΘΕΙΑ ΠΡΟΝΟΙΑ;»